GOD JUL- CZYLI ŚWIĘTA PO SZWEDZKU

 

Poprzednie Święta spędzaliśmy w Szwecji, postarałam się aby wieczerza wigilijna wyglądała tak jak w moim domu rodzinnym z daniami jakich nauczyła mnie mama z polskimi kolędami z dzieleniem się opłatkiem i ubieraniem choinki w poranek wigilijny.

wigi4 wigil5wigil3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Szwedzi pomimo, iż również uwielbiają Boże Narodzenie ich tradycje i zwyczaje różnią się od polskich.

Jak wyglądają święta u przeciętnej szwedzkiej rodziny?

Święta Bożego Narodzenia w Szwecji są bardzo długie. Zawdzięczyć to można królowi Canute, który ustanowił, że święta będą trwać aż 20 dni.

Szwedzi wspólny posiłek jedzą  często w środku dnia bądź we wczesnych godzinach popołudniowych.
Nie dzielą się opłatkiem, a na stołach znajdą się potrawy mięsne.

OBIAD WIGILIJNY „JULMIDDAG ” ( nie jak w Polsce- wieczerza wigilijna).
W pierwszej kolejności na stół podaje się potrawy ze śledzia, pasztet, wędzoną kiełbasę, salceson, pieczone żeberka i galaretę z nóżek. Wyjątkową potrawą jest szynka podawana w rozmaity sposób przez gospodynie.
Wigilia nazywana bywa Dopparedagen. Dlaczego? Tłumacząc „dopp – moczyć, grytan – garnek”. Dawniej w Wigilię, zbierano się dookoła kotła wypełnionego bulionem z przygotowywanego na święta mięsa i moczono w nim chleb „vörtbröd”.

W niektórych domach tradycja ta jest dalej pielęgnowana. Na szwedzkim stole nie może również zabraknąć smażonych kotlecików „köttbullar”,Janssons frestelse” ( czyli pokusa Janssona), ziemniaczana zapiekanka, „rullsylta” czyli rolada z boczku w przyprawach lub amerykańskim zwyczajem- indyk.
Kolejną, tradycyjną potrawą jest suszona ryba „lutfisk”, którą moczy się przez kilka tygodni w wodzie i ługu. Ryba pojawia się w wielu postaciach.
Na deser jest często pudding ryżowy, a do tego ciepłe mleko i cynamon.
No i oczywiście trunki na bazie grzanego wina.

MIKOŁAJ (JULTOMTEN)
Jultomten to szwedzka odmiana świętego Mikołaja.  Zanim trafił do Szwecji z Niemiec, jego obowiązki pełnił koziołek. Koziołek do dziś jest typowo szwedzką ozdobą świąteczną, najczęściej ze słomy, bądź choinki. To najstarszy w Szwecji symbol bożonarodzeniowy. Wszystkie miasta  są ozdabiane prześlicznymi koziołkami.

wigilia-2

W latach 70. XIX wieku przyszedł odpowiednik św. Mikołaja.
Wzięte z wierzeń i przesądów ludowych ówczesny Mikołaj nazywał się „Tomte”, czyli krasnoludek żyjący w stodole. Opiekował on się gospodarstwem i obejściem, podczas gdy gospodarz spał.

PREZENTY ( GÅVOR)
Po obiedzie wszyscy stają przy choince i obdarowują się prezentami.
W Szwecji o gwiazdkowych prezentach mówi się „julklappar”, co w dosłownym tłumaczeniu znaczy „bożonarodzeniowe pukania”. Określenie, przyjęte na długo przed pojawieniem się świętego Mikołaja ,wzięło się stąd, że w wigilijny wieczór podkradano się pod drzwi osoby, która miała dostać prezent, pukano w nie, wrzucano upominek do środka i umykano. Co ciekawe do prezentu dołączana była ironiczna wierszowana dedykacja. Dziś również panuje zwyczaj dołączania żartobliwych rymowanek, które pomagają odgadnąć, co znajduje się w środku.
Prezenty rozdawane są przez Mikołaja „jultomten”, który wchodząc do domu tradycyjnie pyta: Finns det några snälla barn här? (czyli czy w domu są jakieś grzeczne dzieci):)

PROGRAMY W TV (PROGRAM PÅ TV)
Nie mogłam pominąć atrakcji jaką jest świąteczna kreskówka „Kalle Ankas Jul” czyli Kaczor Donald wyświetlany od wielu lat na SVT w Wigilię o godz. 15:00.
Cała rodzina zasiada o tej porze przed telewizorami aby kolejny raz obejrzeć bajki Walta Disneya.
My, odkąd pamiętam mamy za to Kevina.

PASTERKA ( JULOTTA) 
Pasterka w Szwecji nie występuje pod taką postacią jak w Polsce – o północy. Pod nazwą „Julotta”  odbywa się w dzień Bożego Narodzenia, najczęściej o godz. 6:00 rano.

 

* ZDJĘCIE GŁÓWNE: ELENA WAHLMAN/IMAGEBANK.SWEDEN.SE

Dodaj komentarz